In navolging van vader Max en dochter Natascha van Weezel, die elkaar – eerst op de Jonetwebsite en later in dagblad Trouw – brieven schreven, voeren mijn zoon Asjer en ik een correspondentie in het NIW (Nieuw Israëlietisch Weekblad). Na een week plaats ik de brieven door in dit blog.
Lieve Asjer,
Eén keer per jaar stuur ik je een brief vanuit Zuid-Frankrijk. Dit jaar misschien wel twee keer, we blijven hier een tijdje. M.’s gastvrijheid kent (bijna) geen grenzen. Nu we al een flink aantal jaren hier in hetzelfde dorp komen, worden we door de plaatselijke middenstand hartelijk welkom geheten. Bij de bakker, in het café, door de mevrouw van het groentestalletje en door de halal-slager, die meteen begon over de voetbalwedstrijd Nederland-Algerije …
Zo’n lange vakantie is heerlijk, hoewel er ook een klein nadeel is. Het leven in Nederland gaat gewoon door, zelfs als wij er niet zijn . Zo missen we ook dit jaar de Algemene Ledenvergadering van de LJG Amsterdam en waren we er niet met Sjawoeot. Dat laatste vind ik echt jammer.
Met hulp van Google Translate vonden we in de Super-U (die U doet me altijd denken aan het OU-kosjercertificaat, maar dat slaat natuurlijk nergens op) de juiste ingrediënten voor een cheese cake. Je moeder maakte een heerlijke versie. En met al die fantastische Franse kaasjes kwam het met een melkkost-maaltijd wel goed.
Maar toch ontbrak er iets: geestelijk voedsel was wel een probleem. Ik was weliswaar uitgenodigd om op Sjawoeot naar de sjoel in Béziers te komen en daar mee te doen met het lernen - heel gastvrij natuurlijk - maar daarvoor is mijn kennis van het Frans niet toereikend. Koffie of eten bestellen in het Frans gaat me uitstekend af. Een niet al te ingewikkeld gesprek met onze Franse vrienden gaat ook nog wel. Maar lérnen in het Frans … Dat is voor mij vergelijkbaar met proberen een Tour de France-etappe te fietsen op een gehuurde kinderfiets.
Op Sjawoeot herdenken we dat het Joodse volk de Tora heeft ontvangen. Terwijl ik dit schrijf, realiseer ik me dat ‘herdenken’ in Joods Nederland bijna een besmette term is geworden. Of het nu gaat om 4 mei, de Februaristaking, de Kristallnacht, of – iets heel anders – de Nakba, er schijnt altijd een hoop gedoe te moeten zijn als we het over herdenken hebben. Sjawoeot is gelukkig nog onbelast. Tijdens het lernen lukt het ons om normaal naar elkaar te luisteren, vragen te stellen, met elkaar te discussiëren. De woorden van Tora mogen ter discussie staan, op een fatsoenlijke manier.
Het contrast met het nieuws, dat ik ook hier in Frankrijk volg, kan bijna niet groter. Ik heb me wild geërgerd aan politici, ook Joodse, die zonder blikken of blozen het woord omvolking in de mond nemen. Een term die rechtstreeks afkomstig is uit het nazi-vocabulaire! Hoe kún je?
En het gaat natuurlijk niet alleen om het gebruik van dat weerzinwekkende woord. Het gaat om het hele idee, de hele context waarbinnen dat woord gebruikt wordt. En de manier waarop over vluchtelingen wordt gesproken. Alsof het geen mensen zijn zoals jij en ik.
De afgelopen weken volgde ik een Crescas-cursus, gegeven door rabbijn Yanki Jacobs. Drie lessen over het chassidisme, het ontstaan, de Baal Shem Tov, Satmar, Lubavitch. Elke les begon de docent met een kaart van Oost-Europa waarop hij aanwees waar de betreffende chassidische gemeenschap ooit vandaan kwam. Ooit, want in de voormalige stetls is nu geen Jood meer te bekennen. Deels doordat ze de pogroms eind 19e/begin 20e eeuw niet overleefden, deels doordat ze wisten te ontkomen. Grote chassidische gemeenschappen vind je nu in Monsey, Kiryas Joel en in buurten als Williamsburg, Crown Heights en Borough Park in Brooklyn. Hoe ze daar terecht zijn gekomen? Laten we het erop houden dat ze geen vakantiereisje gingen maken. Al deze Joden waren vluchtelingen. En zonder het verleden te idealiseren: gelukkig werden ze niet met maximaal geweld tegengehouden, ook niet met meer geweld dan ze in Oost-Europa hadden ondervonden.
Dit moest ik even kwijt. Nu ga ik een goede fles opentrekken.
Je liefhebbende vader,
Michel
Deze brief verscheen eerder als column in het NIW (Nieuw Israëlietisch Weekblad) van 29 mei 2026.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten